αρχική σελίδα πολιτισμός Κατερίνας Κουρκούμπα-Δελακουβία: «Η ΣΚΙΑΘΟΣ- Από την προϊστορία στον 21ο αιώνα». Η ιστορική πορεία της Σκιάθου στο διάβα των αιώνων.

εγγραφή χρήστη



Δημοφιλή

Κατερίνας Κουρκούμπα-Δελακουβία: «Η ΣΚΙΑΘΟΣ- Από την προϊστορία στον 21ο αιώνα». Η ιστορική πορεία της Σκιάθου στο διάβα των αιώνων. PDF Εκτύπωση E-mail
αρθρογραφία - άρθρα για τον πολιτισμό
Συντάχθηκε απο τον/την Από τον Νίκο Παπακωνσταντίνου   
Πέμπτη, 03 Αυγούστου 2017 14:14


Ένα εξαιρετικά χρήσιμο βιβλίο – πανόραμα και ντοκουμέντο της Σκιαθίτικης πορείας μέσα στον ιστορικό χρόνο.
 
     Η πανέμορφη Σκιάθος μας, η «βασίλισσα των Βορείων Σποράδων», η καταπράσινη αυτή αιγαιοπελαγίτικη πηγή ζωής και χαράς είναι γνωστή στους περισσότερους από μας ως ένας κορυφαίος τουριστικός προορισμός διεθνούς εμβέλειας. Είναι, επίσης,καταγεγραμμένη στην κοινή νεοελληνική μας συνείδηση ως το νησί του μοναδικού και ανεπανάληπτου Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, ο οποίος αποτελεί ένα από τα ριζιμιά αγκωνάρια της λογοτεχνίας μας.

    Πόσοι όμως από τους εκατοντάδες χιλιάδες επισκέπτες της Σκιάθου, πόσοι ακόμη και από τους ίδιους τους  μόνιμους κατοίκους της γνωρίζουν την αέναη ιστορική πορεία αυτού του νησιού μέσα στο διάβα του χρόνου, μέσα στου καιρού τ’ ατέλειωτα κι αναπάντεχα γυρίσματα;  Πόσοι άνθρωποι έχουν συνειδητοποιήσει μέχρι σήμερα ότι το νησιωτικό αυτό διαμάντι του ελληνικού αρχιπελάγους κατοικείται διαρκώς  από την 3η χιλιετία π.Χ. και ότι μετέχει ανελλιπώς στη δημιουργία της όλης ελληνικής  μας ιστορίας από τότε μέχρι σήμερα;

    Ακριβώς, επειδή λίγοι από μας γνωρίζουν τη συνολική ιστορική πορεία της Σκιάθου μας,  μάς δίνεται τώρα η ευκαιρία να συμπληρώσουμε επιτέλους τα γνωστικά μας ελλείμματα μέσα από τη μελέτη ενός νέου επιστημονικού πονήματος, το οποίο είδε το φως της δημοσιότητας πριν λίγες μόνο εβδομάδες, και το οποίο μπορούμε να βρούμε και να αγοράσουμε σε όλα τα βιβλιοπωλεία της Σκιάθου, και  –σύντομα  ελπίζουμε-  και στα αντίστοχα του Βόλου κι όλης της Ελλάδας. Πρόκειται για το νέο βιβλίο της φιλολόγου και ιστορικής ερευνήτριας, κυρίας Κατερίνας Κουρκούμπα-Δελακουβία, με τίτλο: «Η ΣΚΙΑΘΟΣ: Από την προϊστορία στον 21ο αιώνα». Το βιβλίο αποτελεί ιδιωτική έκδοση της συγγραφέως,  μιαν έκδοση πολύ προσεγμένη και καλαίσθητη που αποτελείται από 330 σελίδες.

    Είναι μια μελέτη  της συνολικής ιστορικής πορείας του νησιού της Σκιάθου, ένα πανόραμα όλων των ιστορικών εποχών και των εξελίξεων που σφράγισαν ανεξίτηλα την παρουσία της στην ελληνική –και στην παγκόσμια- ιστορία. Η εξιστόρηση είναι αναλυτική, εμπεριστατωμένη, τεκμηριωμένη μέχρι και την παραμικρή της λεπτομέρεια πάνω στα πλέον πρόσφατα τεκμήρια της ιστορικής, της αρχαιολογικής και της παλαιογραφικής έρευνας, βασισμένη σε πλήθος ιστορικών πηγών του παρελθόντος, τις οποίες η συγγραφέας μελέτησε προσεκτικά, κατέγραψε και σχολίασε, εκφράζοντας ταυτοχρόνως , σε πολλά σημεία, τα δικά της σύγχρονα ιστορικά συμπεράσματα και πορίσματα για τα γεγονότα και τις ιστορικές προσωπικότητες. Το κείμενο είναι γραμμένο σε  φροντισμένο, άψογο νεοελληνικό λόγο, σε λόγο ρέοντα, ζωντανό, πάντοτε επιστημονικό και εκλαϊκευμένο –με τη σωστή έννοια του όρου αυτού- ταυτόχρονα.  Ο λόγος συμπληρώνεται από πλουσιότατη  εικονογράφηση, από την παρουσίαση χαρτών, λιθογραφιών, φωτογραφιών και πινάκων που αφορούν σε όλες ανεξαιρέτως τις εποχές μιας τόσο μακρόχρονης και πολυτάραχης ιστορίας.

    Ιδιαίτερη θέση τόσο στην εξιστόρηση όσο και στην εικονογράφηση του βιβλίου κατέχει ένα πλήθος ιστορικών εγγράφων, πολλά από τα οποία  βλέπουν για πρώτη φορά το φως της δημοσιότητας, καταγράφονται επίσημα και γίνονται αντικείμενο μελέτης της ιστορικής επιστήμης. Τα έγγραφα αυτά  αφορούν κυρίως  τη νεότερη ιστορία της Σκιάθου, τις εξελίξεις που σημειώθηκαν στο νησί  το 19ο αιώνα, τόσο κατά την προεπαναστατική εποχή, όσο και στη διάρκεια της Επανάστασης του 1821. Προέρχονται στο μεγαλύτερο μέρος τους από το διασωθέν αρχείο της παλαιάς Κοινότητας των Σκιαθιτών, της κοινότητας δηλαδή του ξακουστού και περίφημου Κάστρου του νησιού, του Κάστρου που απαθανάτισε στους αιώνες των αιώνων η μαγική λογοτεχνική πέννα του Αλέξανδρου Παπαδιαμάντη, και το οποίο στάθηκε το καταφύγιο των βασανισμένων νησιωτών σε αιώνες σκλαβιάς, δυστυχίας, κατατρεγμών και γενικευμένης ανασφάλειας (14ος αιώνας-1830). Δημοσιεύονται ακόμη έγγραφα που προέρχονται από τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, από το μουσείο της ιστορικής Ι. Μονής του Ευαγγελισμού της Θεοτόκου της Σκιάθου, από ιδιωτικές συλλογές και αρχεία, ακόμα και από το Ρωσικό Κρατικό Αρχείο του Πολεμικού Ναυτικού.

    Είναι ανεκτίμητα ντοκουμέντα μέσα από τα οποία «ομιλεί» απευθείας το ιστορικό παρελθόν και μας ανοίγει το δρόμο της βαθιάς του κατανόησης. Τα ιστορικά αυτά έγγραφα, στην ανάγνωση των οποίων συνέβαλε ο αρχαιολόγος κ. Τάκης Σταυρίτης, αποτελούν την «καρδιά» αυτής της μελέτης, την πλέον πολύτιμη συμβολή μιας επίμοχθης ερευνητικής δουλειάς που πραγματοποίησε η συγγραφέας επί σειρά ετών, εμβαθύνοντας πάνω στο ιστορικό υλικό των παλαιοτέρων συγγραφέων και επεκτείνοντας το υπόβαθρο της μελέτης τους.  Είναι πραγματικά πολύτιμη η συμβολή της κυρίας Κουρκούμπα- Δελακουβία στη γνώση της ιστορίας μας και στο χτίσιμο μιας ρωμαλέας ιστορικής συνείδησης απ’ όλους εμάς τους αναγνώστες της.

    Η μελέτη της κυρίας Κατερίνας Κουρκούμπα-Δελακουβία, μετά από το Προλογικό Σημείωμα, την  Εισαγωγή και τη γνωριμία του αναγνώστη με τη Γεωγραφία του νησιού, τη μορφολογία του Σκιαθίτικου εδάφους, το κλίμα και τη χλωρίδα του τόπου (τα οποία αποτελούν άλλωστε τους θεμελιώδεις και πρωταρχικούς παράγοντες της διαμόρφωσης των όρων της ζωής και της δράσης των ανθρώπων, δηλαδή της ιστορίας τους)  διαρθρώνεται στις παρακάτω ενότητες:

-Από την προϊστορία ως την κλασική εποχή (3η χιλιετία - 4ος αι. π.Χ.),

-Ελληνιστική και Ρωμαϊκή εποχή,

-Βυζαντινή περίοδος – Μέσοι Χρόνοι,

-Τουρκοκρατία: 1538-1821,

-Ελληνική Επανάσταση,

-Από την ίδρυση του ελληνικού κράτους ως το 2ο Παγκόσμιο Πόλεμο,

-Από το 1940 ως σήμερα.

    Το έργο κλείνει με σημείωμα "αντί επιλόγου" και με την παράθεση μιας πλουσιότατης βιβλιογραφίας, πάνω στις παλαιότερες και σύγχρονες πηγές, μελέτες και κρίσεις για πρόσωπα και γεγονότα της Σκιαθίτικης  ιστορίας.

    Μέσα στις σελίδες του  βιβλίου ο αναγνώστης θα συναντήσει γεγονότα, εξελίξεις, συνθήκες και πρόσωπα  της -σχεδόν 4.000 ετών!-  αδιάκοπης πορείας και προσπάθειας του ανθρώπου να ζήσει σ’ αυτό το μικρό νησί, να παραγάγει τους υλικούς-οικονομικούς όρους της ζωής του, να δημιουργήσει τέχνη και πολιτισμό, να αμυνθεί «υπέρ βωμών και εστιών», να κάνει τη ζωή του και τη ζωή των παιδιών του καλύτερη, ασφαλέστερη και πιο δίκαιη.


Σχετική εικόνα


    Ο «μίτος» της ιστορικής έρευνας και γνώσης μάς ταξιδεύει από την εποχή της Χαλκοκρατίας, όταν οι Πελασγοί και οι Κάρες πρωτοκατοίκησαν τη Σκιάθο και έχτισαν τον παλαιό οχυρωμένο της οικισμό στο ύψωμα της «Κεφάλας» (στην περιοχή του σημερινού Ξάνεμου), στην ίδρυση της αρχαίας κλασικής Σκιάθου τον 6ο π.Χ. αιώνα στο χώρο όπου σήμερα βρίσκονται η Επάνω  Συνοικία της πόλης, η Παναγιά η Λιμνιά κι ως τον Άη Γιαννάκη και το Παλιό Λιμάνι.  Μας φέρνει στην εποχή των Περσικών πολέμων, στη ναυμαχία του Αρτεμισίου το 480 π.Χ, στις μετέπειτα δύο «αθηναϊκές  συμμαχίες», στον Πελοποννησιακό και τους αλλεπάλληλους πολέμους των ελληνικών πόλεων, μέχρι και την κατάκτηση της Σκιάθου από τους Μακεδόνες του Φιλίππου του Β΄ το 338 π.Χ.

    Η ελληνιστική και ρωμαϊκή εποχή της Σκιάθου συνοδεύεται από αλλεπάλληλους πολέμους, από καταστροφές (200 π.Χ, 192 π.Χ...) και τελικά από τη ρωμαϊκή  κατάκτηση του νησιού το 82 π.Χ.  Η μακραίωνη ρωμαϊκή κατάκτηση, που άφησε πίσω της αρκετά ευρήματα  μιας  ειρηνικής και σχετικά ευημερούς ζωής, δίνει τη θέση της στην εξίσου μακρόχρονη και πολυτάραχη Βυζαντινή εποχή του νησιού μας. Η επικράτηση του Χριστιανισμού τον 4ο μ.Χ. αιώνα, οι επιδρομές των Σαρακηνών πειρατών, η Εικονομαχία, η εξέγερση των Αιγαιοπελαγίτικων νησιών εναντίον της δυναστείας των Ισαύρων, η καταστροφή της Σκιάθου από τα αυτοκρατορικά στρατεύματα το 758 και οι τέσσερις αιώνες «ιστορικής σιωπής», που φανερώνουν την παρακμή και τη δυστυχία του τόπου, συνθέτουν σε αδρές γραμμές το σκηνικό  που μας οδηγεί στην εποχή των Κομνηνών, των Αγγέλων και της Α΄Ενετοκρατίας, που διήρκεσε από το 1204 ως το 1276.

    Στη συνέχεια, οι  ιστορικές πηγές και μαρτυρίες πυκνώνουν. Την ύστερη Βυζαντινή εποχή, ο κίνδυνος των Βενετών, των κουρσάρων και κατόπιν των Τούρκων οδηγεί από ανάγκη τους Σκιαθίτες να εγκαταλείψουν την πόλη τους και να εγκατασταθούν στο βράχο του Κάστρου για σχεδόν 5 αιώνες, από τα μέσα του 14ου αιώνα. Ενώ η στεριανή Ελλάδα πέφτει στα χέρια των Τούρκων, στη Σκιάθο θα κυριαρχήσουν οι Βενετοί ως το 1538, όταν  ο περιβόητος Τούρκος κουρσάρος-αρχιναύαρχος Μπαρμπαρόσα, εκμεταλλευόμενος τη διάθεση κάποιων προκρίτων και κατοίκων του Κάστρου εναντίον των Βενετών, θα κυριέψει το Κάστρο, οριοθετώντας τους 4 αιώνες της Τουρκοκρατίας στο νησί.. Στο βιβλίο γίνεται πλουσιότατη αναφορά στις ιστορικές πηγές που έχουν θέμα τους τούς αλλεπάλληλους Βενετοτουρκικούς πολέμους και το ενδημικό για αιώνες φαινόμενο της πειρατείας στη Σκιάθο και στις Σποράδες. Εξιστορούνται, επίσης,  οι επώδυνες συνέπειες όλων αυτών των γεγονότων στο βιοτικό επίπεδο και στις ασχολίες των κατοίκων του  Κάστρου.  Ταυτόχρονα, γίνεται  μνεία  στα περίφημα ιστορικά-θρησκευτικά μνημεία που άφησε στη Σκιάθο η εποχή της Τουρκοκρατίας, στις περίφημες εκκλησιές του Κάστρου, της Παναγιάς στην Κεχριά και της Ι. Μονής της Παναγιάς της Κουνίστρας. Μνημεία, που σημαδεύουν ανεξίτηλα τη ζωή και τις αντιλήψεις των κατοίκων του νησιού ως τις μέρες μας.


Αποτέλεσμα εικόνας για καστρο σκιαθου

 

 

Αποτέλεσμα εικόνας για παναγία κεχριά σκιάθου

 

    Ιδιαίτερης σημασίας και αξίας είναι η αναλυτική εξιστόρηση που δίνεται στο βιβλίο για το προεπαναστατικό μεγαλειώδες κίνημα των αρματολών καπεταναίων όλης της Ελλάδας με επικεφαλής τους Νικοτσάρα και Σταθά, το 1807-1809, που  -με ορμητήριο τη Σκιάθο, την παραλία του Λεχουνιού και το νεοϊδρυμένο τότε από τους Κολλυβάδες μοναχούς (τον Νήφωνα και τον Γρηγόριο Χατζησταμάτη το 1797) Μοναστήρι της Ευαγγελίστριας-  συντάραξε τη σαπισμένη και καταρρέουσα Οθωμανική αυτοκρατορία. Τα έγγραφα που φέρνει στο φως η ιστορική ερευνήτρια μαρτυρούν την προσπάθεια της τσαρικής Ρωσίας να αναμιχθεί ενεργά στα γεγονότα αυτά και να ποδηγετήσει τον πόθο των Ελλήνων για τη λευτεριά τους. (Τόσο μόνον,  όσο και όταν τη συνέφερε ως μεγάλη δύναμη. Γιατί μετά ακολούθησε την εγκατάλειψη των Ελλήνων και την προσχώρηση στην «Ιερά Συμμαχία».) Τίποτε όμως  απ’ αυτά  τα παιχνίδια ισχύος των «Δυνάμεων» δεν παραγράφει ούτε κατ’ ελάχιστον τους αγώνες και τις ατελεύτητες θυσίες του Λαού μας για την εθνική ανεξαρτησία του.


Αποτέλεσμα εικόνας για Ευαγγελίστρια σκιάθου Αποτέλεσμα εικόνας για ΝΙΚΟΤΣΑΡΑΣ

 

    Πλήθος στοιχείων έρχονται στο φως μέσα από τη μελέτη της κυρίας Κουρκούμπα-Δελακουβία για τα γεγονότα της Ελληνικής Επανάστασης 1821-1829 στη Σκιάθο. Στην ενότητα αυτή, άλλωστε, δημοσιεύεται και το κυριότερο μέρος των ιστορικών εγγράφων αυτού του έργου.




    Η δράση της Φιλικής Εταιρείας, του Άνθιμου Γαζή και του Σκιαθίτη λογίου Επιφάνειου Δημητριάδη, «δένει» αναπόσπαστα το ξέσπασμα της Επανάστασης στο νησί το Μάη του 1821, με το επαναστατικό κίνημα στο γειτονικό Πήλιο, στην αντικρινή Εύβοια και στη Στερεά Ελλάδα. Αναφέρονται στην ιστορική αυτή μελέτη πλήθος ονόματα Σκιαθιτών αγωνιστών του 1821, πολλών από τους οποίους οι απόγονοι ζουν ακόμη στο νησί και μπορούν να αισθάνονται περήφανοι για την προσφορά των προγόνων τους. Αρκεί πάντοτε να μην ξεχνούν τις αρχές και τα ιδανικά της λευτεριάς, της εθνικής ανεξαρτησίας και της δικαιοσύνης για τα οποία εκείνοι θυσιάστηκαν.  Αρκεί να ακολουθούν πάντα το παράδειγμά τους και τις αθάνατες υποθήκες τους.

    Η Σκιάθος, μετά τη συντριβή του επαναστατικού κινήματος στο Πήλιο, στη Θεσσαλία και στη Μακεδονία, μετά την υποταγή της Χαλκιδικής και το Ολοκαύτωμα της ηρωικής Νάουσας το 1822, στάθηκε ο τόπος που διέσωσε και περιέθαλψε χιλιάδες πρόσφυγες αυτών ακριβώς των περιοχών, οι οποίοι  έμειναν στην ιστορία με την προσωνυμία «οι Ολύμπιοι». Σκιαθίτες, Θεσσαλοί και Μακεδόνες αγωνιστές από κοινού υπεράσπισαν το νησί από τη θανάσιμη απειλή του τουρκικού στόλου του Τοπάλ-πασά το 1823. Υπό την ηγεσία του Καρατάσου, του Γάτσου και του Κώττα πέτυχαν τη μεγάλη νίκη της 9ης Οκτωβρίου 1823 στο Μπούρτζι, στην Πούντα και στη Φτελιά που απέτρεψε τη νέα υποδούλωση του τόπου.

    Χρόνια δύσκολα και πολυτάραχα με την πείνα να βασανίζει ντόπιους και πρόσφυγες, φυσικό ήταν να δημιουργηθούν και αντιθέσεις μεταξύ ηγετικών προσωπικοτήτων ντόπιων και προσφύγων.  Σε αντίθεση όμως με μια μονομερή τάση της παλαιότερης τοπικής ιστοριογραφίας, να αποδίδει τις συγκρούσεις αποκλειστικά στις αυθαιρεσίες ορισμένων προσφύγων καπεταναίων, που «πάτησαν» το Κάστρο το καλοκαίρι του 1826, τα έγγραφα που πρωτοδημοσιεύονται σήμερα στο βιβλίο αποδεικνύουν ότι :

  α) Υπήρξε μια μικρή μερίδα ελάχιστων Σκιαθιτών προυχόντων, που λόγω κοινωνικού συμφέροντος,  φοβούμενη για την απώλεια της δικής της ηγετικής θέσης λόγω της ισχύος των «Ολύμπιων» καπεταναίων, προσπαθούσε διαρκώς να οξύνει τις αντιθέσεις με τους πρόσφυγες. Μια ακόμη  πιο ελάχιστη μειοψηφία  μέσα σ’ αυτούς τους  λίγους  δεν δίστασε, δυστυχώς,  να προβεί σε προδοτικές ενέργειες την πιο δύσκολη στιγμή του αγώνα, ερχόμενη σε συμφωνίες συνθηκολόγησης με τον Τοπάλ το 1823, για να του παραδώσουν το Κάστρο∙ κάτι που ευτυχώς αποτράπηκε...

  β)  Αντιθέτως, η συντριπτική πλειοψηφία των Σκιαθιτών –παρόλες τις απαράδεκτες αυθαιρεσίες ορισμένων προσφύγων καπεταναίων- ήξερε καλά να διακρίνει την «ήρα από το στάρι» και θεωρούσε ότι η ενότητα όλων των Ελλήνων, πέρα από μικροσυμφέροντα, πάθη, μισαλλοδοξίες και τοπικισμούς ήταν ο απαραίτητος παράγοντας  για την επιβίωση και τη νίκη του λαού μας. Και αυτή τη γραμμή ακολούθησαν όλοι οι έντιμοι πατριώτες του νησιού ως το τέλος του Αγώνα, με αποτέλεσμα η Σκιάθος και οι Βόρειες Σποράδες, μέσα από τα μύρια-όσα βάσανά τους, να αποτελέσουν αναπόσπαστο μέρος του ελεύθερου ελληνικού κράτους από την ίδρυσή του.

     Η μελέτη της κυρίας Κατερίνας Κουρκούμπα-Δελακουβία είναι εξίσου αναλυτική στα γεγονότα και στα πρόσωπα που σημάδεψαν την ιστορία της  Σκιάθου μετά την ενσωμάτωσή της στο ελληνικό κράτος:  Η εγκατάλειψη του Κάστρου το 1830  και το χτίσιμο της σημερινής πόλης, η ανάπτυξη της ναυπηγικής τέχνης και της ιστιοφόρου εμπορικής ναυτιλίας, η εξάπλωση της ελαιοκαλλιέργειας που άλλαξε την όψη του νησιού, η σταδιακή ανάπτυξη και επικράτηση των κεφαλαιοκρατικών εμπορευματο-χρηματικών σχέσεων και η συνακόλουθη χρέωση και πρόσδεση των παλιών επιφανών σκιαθίτικων νοικοκυριών στις απαιτήσεις των τοκογλύφων, παρακμή των ιστιοφόρων και μετανάστευση∙ αυτά  ήταν τα χαρακτηριστικά της Σκιάθου στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα. Χρόνια δύσκολα, αλλά και δημιουργικά σε όλους τους τομείς. Είναι η εποχή αυτή που γέννησε προσωπικότητες-ογκόλιθους της Παιδείας και των Γραμμάτων μας, όπως ήταν: ο Διονύσιος Επιφανειάδης (ο Γέροντας), ο  Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης, ο Αλέξανδρος Μωραϊτίδης και αμέσως μετά, στα τέλη του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ου,  ο π. Γιώργης Ρήγας, ο Γιάννης Φραγκούλας και ο Ζήσης Οικονόμου, μορφές που αποτελούν τους πνευματικούς ταγούς αυτού του τόπου για ολόκληρες δεκαετίες.  Στο βιβλίο γίνεται ιδιαίτερη αναφορά στη ζωή και στο πολυσχιδές δημιουργικό έργο τους.


  Αποτέλεσμα εικόνας για αλεξανδρος μωραιτιδης


    Από τα γεγονότα του 20ου αιώνα, στο βιβλίο τονίζονται αναλυτικά:

  Α)   Ο ερχομός στο νησί χιλιάδων  κατατρεγμένων -από τον τουρκικό σωβινισμό- Ελλήνων προσφύγων από τη Μικρά Ασία, τόσο το 1914, όσο και το 1922, που ενσωματώθηκαν στην τοπική κοινωνία,  συμβάλλοντας στη  βαθιά ανανέωση και στην πρόοδό της, σε όλους τους τομείς.

  Β)  Η εποχή του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, της Κατοχής και της Αντίστασης, στην οποία η Σκιάθος διακρίθηκε ιδιαίτερα, τόσο μέσα από τη δημιουργία του δικτύου διαφυγής των Συμμάχων, όσο και από την άμεση συμμετοχή εκατοντάδων κατοίκων του νησιού στην ένοπλη πάλη μέσα από τις γραμμές του ΕΑΜ, του ΕΛΑΣ και της ΕΠΟΝ. Μια ηρωική πάλη που «πληρώθηκε» από το λαό ξανά και ξανά  με αίμα και θυσίες, με την πυρπόληση του νησιού από τους ναζιστές κατακτητές και από ορισμένα  ελληνόφωνα δωσίλογα τσιράκια τους στις 23 Αυγούστου 1944. Πρόκειται για γεγονότα που δυστυχώς θέλησε να τα διαστρεβλώσει ή να αποσιωπήσει ολότελα η κυρίαρχη -μετά το 1945- αντιδραστική πολιτική, που φιγουράριζε με την κάλπικη μάσκα της «εθνικοφροσύνης» εκμεταλλευόμενη τη μισαλλοδοξία του εμφύλιου σπαραγμού που ακολούθησε την κατοχή, με την αγγλοαμερικάνικη επέμβαση στη μεταπολεμική Ελλάδα.


1944


   Για τα ιστορικά αυτά γεγονότα η κυρία Κατερίνα Κουρκούμπα-Δελακουβία έχει αφιερώσει το προηγούμενο ιστορικό της πόνημα με τίτλο «Η Σκιάθος στα χρόνια της θύελλας» (2η έκδοση, 2015). Πολλές αυθεντικές μαρτυρίες των πρωταγωνιστών της ηρωικής εκείνης γενιάς  κοσμούν τις σελίδες και του τωρινού βιβλίου της συγγραφέως, θυμίζοντάς μας πάντα ότι η Λευτεριά δεν χαρίζεται, αλλά καταχτιέται με αγώνες και θυσίες.

    Το τελευταίο τέταρτο του 20ου αιώνα άλλαξε ριζικά την όψη της Σκιάθου, τον τρόπο της ζωής και πολλές από τις συνήθειες και τις αντιλήψεις των κατοίκων του νησιού. Η επικράτηση του τουρισμού, και μάλιστα του μαζικού ξένου τουρισμού, έγινε η αφορμή να στραφούν επαγγελματικώς,  σχεδόν αποκλειστικά, σ’ αυτόν τον τομέα οι περισσότεροι από τους ντόπιους κατοίκους και τους αναρίθμητους εσωτερικούς και ξένους μετανάστες του νησιού. Νέες εποχές, άλλη νοοτροπία, με όσα θετικά και όσα αρνητικά σημεία μπορεί αυτή να εμπεριέχει. Ωστόσο, εκείνο που ποτέ δεν πρέπει να χαθεί, τόσο από τη σύγχρονη γενιά όσο και από τις επερχόμενες, είναι η ιστορική μνήμη, η ιστορική μας συνείδηση. Γι’ αυτό και απαιτείται σήμερα,  περισσότερο παρά ποτέ, η πλήρης γνώση της ιστορίας. Σε έναν τόπο σαν τη Σκιάθο, που είναι γεμάτος από ιστορικές μνήμες, σ’ έναν τόπο όπου από κάθε του  βράχο ή ακρογιάλι αναδύεται η ελληνική μας ιστορία στο πέρασμα τόσων χιλιετιών, η ιστορική γνώση είναι απαραίτητη προϋπόθεση για το παρόν και το μέλλον. Αυτό είναι το μεγάλο μήνυμα που μας δίνει το βιβλίο της κυρίας Κουρκούμπα-Δελακουβία.

    Για την ιστορική μνήμη, την κριτική και δημιουργική αφομοίωση του χτες στο σήμερα και στο αύριο, για τη γνώση και τον πολιτισμό μας, ως προϋπόθεσης για μια ελεύθερη και αξιοπρεπή ζωή, αγωνίστηκε και αγωνίζεται μιαν ολόκληρη ζωή η συγγραφέας του βιβλίου μας. Πάνω από τριάντα χρόνια ως καθηγήτρια στο Λύκειο και στο Γυμνάσιο της Σκιάθου, του οποίου υπήρξε Διευθύντρια επί σειράν ετών κι ως τη συνταξιοδότησή της,  με βαθιά επιστημονική γνώση, με ταλέντο και μεράκι, με απεριόριστη αγάπη προς τη νέα γενιά, και σήμερα ως επικεφαλής του ιστορικού Πολιτιστικού συλλόγου «Οι Δύο Αλέξανδροι», ως ακούραστη ιστορική ερευνήτρια και δόκιμη συγγραφέας,  η κυρία Κατερίνα Κουρκούμπα-Δελακουβία προσφέρει διαρκώς και ακούραστα τη συμβολή της στα Γράμματα, στον Πολιτισμό, στη γνώση της ιστορικής  μας διαδρομής, στο σήμερα και στο αύριο των παιδιών της Σκιάθου, της Μαγνησίας και ολόκληρης της Ελλάδας. Την ευχαριστούμε θερμά για την τεράστια προσπάθειά της, για το συνολικό πολύτιμο έργο της. Και ας τιμήσουμε το νέο της βιβλίο με βαθιά δημιουργική μελέτη και κυρίως με την ανάλογη καθημερινή αγωνιστική στάση ζωής. Θα είναι η μεγαλύτερη απόδειξη της κατανόησης και αφομοίωσης των μηνυμάτων του.


Νέα Αγχίαλος Βόλου, 1 του Αυγούστου 2017

ΝΙΚΟΣ  ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ

(Φιλόλογος)



 

Προσθήκη νέου σχολίου


Κωδικός ασφαλείας
Ανανέωση